Whisky

Whisky drinken beleeft een ware hype en is een echte cult geworden. Sinds de 15de eeuw distilleert men ook in de Schotse Hooglanden. In 1644 werd er voor het eerst belasting op het maken van whisky geheven. In 1823 wordt het stoken van whisky legaal. The Glenlivet was de eerste distilleerderij die in 1824 een vergunning kreeg. De eerste Single Malt die geëxporteerd werd - eind jaren zestig - was Glenfiddich.

Het woord whisky komt uit het Keltisch uisge beatha, en betekent levenswater. Water, vuur en gerst vormen al meer dan 500 jaar de belangrijkste benodigdheden voor het maken van whisky. Deze sterke drank bevat minstens 40% alcohol. Na minimaal drie jaar rijpen in eikenhouten vaten wordt de Whisky gebotteld en gedronken.

Er bestaan honderden soorten whisky. Zo vind je Single Malt Whisky's, Vatted Malt Whisky's, Blended Whisky's en Grain Whisky's. De belangrijkste landen waar whisky gemaakt wordt zijn Schotland, Ierland, de Verenigde Staten (in deze laatste twee landen noemen ze het Whiskey), Canada en Japan. Single Malt Whisky is de meest zuivere vorm van Whisky.

Een Single Malt Whisky wordt uitsluitend uit gemoute gerst gestookt en is afkomstig uit één distilleerderij. Net als voor alle andere Whisky’s heeft een Single Malt Whisky een goede waterbron nodig. De talrijke waterstroompjes in het Schotse landschap voorzien hierin rijkelijk. Vooraleer het vergistingsproces van de gerstkorrels begint, moeten deze eerst in water ontkiemen (het mouten). Vervolgens wordt de ontkiemde gerst gedroogd op een geperforeerde vloer, waaronder warme lucht afkomstig van een turfvuur wordt aangevoerd. Het gebruik van turf verleent de meeste Malt Whisky's een karakteristieke smaak en geur. Als de gemoute gerst is gedroogd, wordt dit vermengd met warm bronwater tot een temperatuur van ongeveer 60 graden Celsius. Aan deze suikerhoudende brij wordt gist toegevoegd en zo ontstaat alcohol. Daarna gaat het vocht naar de pot-stills - de traditionele uivormige koperen ketels - voor het distilleerproces. Elke distilleerderij heeft een ander formaat ketel met een eigen vorm. Dit is naast factoren als klimaat, bodemgesteldheid, soort water en bereidingsproces van grote invloed op de smaak en het karakter van de Malt.

Schotland wordt beschouwd als de bakermat van de Whisky. Vandaag is het de grootste exporteur ter wereld op het gebied van Whisky, voornamelijk Blended Whisky. Momenteel zijn er in Schotland nog 92 Malt distilleerderijen actief. Op elke distilleerderij houdt de Whisky Maker het hele productieproces nauwlettend in de gaten. Zo ook het rijpingsproces in de vaten en het bottelen. Voor de vaten (barrels) wordt hoofdzakelijk Amerikaans eiken gebruikt, bij voorkeur vaten waarin al Bourbon Whiskey heeft gerijpt. Ook worden Spaanse sherryvaten gebruikt. Want de keus van de vaten en de duur van het rijpen (minstens drie jaar) is eveneens van grote invloed op de uiteindelijke smaak, kleur en geur van de Whisky.

De smaak van een Single Malt wordt beïnvloed door tal van omgevingsfactoren en verschillen in bereidingswijze in de streek van herkomst. Wij zetten de belangrijkste Schotse whisky-gebieden even op een rijtje (en een overzicht van de merken Scotch Single Malt Whisky die bij de SSMWSociety zijn aangesloten):

De Highlands zijn gelegen in het hoge noorden van Schotland. Tot dit gebied behoren ook de eilanden (behalve Islay). Dit gebied, de Northern Highlands is bergachtig; de heldere beekjes, de met heide begroeide heuvels en de groene valleien geven de Malt Whisky's hun boeiende aroma's en smaken. Zo heeft elke Whisky zijn eigen karakter, dat sterk bepaald wordt door de ligging en de watervoorraad ter plaatse.
Een bekende whisky uit de Highlands is Glenmorangie.Glengoyne komt uit het zuiden van de Highlands, net tegen de grens met de Lowlands. Dit is een andere karakteristieke Malt met een zachte neus/dronk, doordat deze distilleerderij geen turf gebruikt. Eigenlijk is Speyside onderdeel van de Highlands, maar altijd apart genoemd vanwege het aantal grote whiskynamen. Met zijn overvloedige voorraad vers water, gerst en turf heeft Speyside alles in huis om mooie Malt Whisky te distilleren. De distillateurs in deze streek maken veel gebruik van ondergrondse waterbronnen. De zuiverheid van dit water draagt bij aan de kwaliteit van het eindprodukt. Het water stroomt in dit deel van Schotland veel langer over granietheuvels, wat de whisky een aparte frisheid geeft. Tomintoul, Glenfiddich en The Glenlivet zijn whisky’s uit Speyside.

In de Lowlands van Schotland zijn geen granietheuvels. En de turf heeft er een subtiel karakter. Verder is er veel uitstekende gerst en zuiver water. Lowland Malts hebben een zoetere, zachtere smaak dan de Malts uit andere streken. De meeste Lowland Malts worden met heel weinig turf bereid. Auchentoshan is heerlijke Lowland whisky.

De zeven distilleerderijen op Islay produceren totaal verschillende Whisky's. Aroma en smaak worden nadrukkelijk gekenmerkt door de invloed van turf, zeewier en jodium.
De bekendste van Islay is zonder meer Bowmore

Uit Ierland presenteren wij u heel graag de fantastische Connemara, die gedistilleerd wordt door de enige zelfstandige distilleerderij, Cooley Distillery. Wordt wereldwijd gelauwerd en bekroond met gouden medailles...